Widok ogólny od strony połudn.-zachodniej (a)

Miechów na starej pocztówce. Ze zbiorów Krzysztofa Lorka z Kielc.

W związku z reorganizacją podziału kościelnego na terenie Małopolski, w roku 1818 papież wyraził zgodę na uposażanie nowo utworzonych diecezji: sandomierskiej i podlaskiej, kosztem kasacji 47 klasztorów. W latach następnych (1818-1819) rząd Królestwa Polskiego przeprowadził likwidację tychże klasztorów z przejęciem ich majątków, w tym również samych klasztorów jak i kościołów do nich należących. W liczbie przeznaczonych do supremacji dóbr poklasztornych znalazł się również i klasztor bożogrobców w Miechowie. Od tego też czasu rozległe dobra poklasztorne stały się własnością państwa, Miechów stał się miastem rządowym, dawny kościół klasztorny przemianowany został na parafialny.

Świątynia po dokonanej kasacie klasztoru  przekazana została dożywotnio ks. Tomaszowi Nowińskiemu. Następnie w latach 1830-1854 obowiązki tutejszego duszpasterza objął ks. Baltazar Chwalikiewicz, miechowita. Od tego czasu, po dziś dzień duszpasterstwo w parafii Grobu Bożego w Miechowie prowadzą księża świeccy.

4.x.x. Ogólny widok (a)

Miechów na starej pocztówce. Ze zbiorów Krzysztofa Lorka z Kielc.

Obecna forma miechowskiej świątyni pochodzi z XVIII stulecia, kiedy otrzymała późnobarokowy wystrój po trzecim w jej historii wielkim pożarze. Wspaniała rokokowa dekoracja sztukatorska (figuralna i ornamentalna), pochodzi z warsztatu Wojciecha Rojowskiego. Na baczną uwagę zasługuje bogaty jest  rokokowo-klasycystyczny ołtarz główny, wykonany w latach 70. XVIII w., z płaskorzeźbą Chrystusa Zmartwychwstałego oraz posągami świętych i aniołów. Ze starszych elementów wyposażenia kościoła na baczną uwagę zasługują dwa portale: późnogotycki i późnorenesansowy i  mieszczące się na ścianie zachodniej pod chórem muzycznym malowidło przedstawiające scenę Ukrzyżowania z ok. 1380 r.

Przy południowej ścianie kościoła, w zachodnim narożniku, stoi po dzień dzisiejszy czworokątna wieża. Ma ona charakterystyczny dla miechowskiego kościoła kulisty hełm z figurą Chrystusa Zmartwychwstałego.

Zabudowania klasztorne opuszczone zostały przez dawnych gospodarzy, a przekazane zostały w XIX wieku do dyspozycji urzędów państwowych, które nie traktowały zabytkowych wnętrz i wypełniających je zabytkowych przedmiotów w należyty sposób. Z tego powodu zniszczeniu uległo wiele artefaktów pochodzących z dawnego wyposażenia. Dzieła odnowy podejmowali się kolejni proboszczowie miechowscy, którzy przewodzili również dekanatowi miechowskiemu.

Rynek (a)

Miechów na starej pocztówce. Ze zbiorów Krzysztofa Lorka z Kielc.

Dziekan dekanatu miechowskiego, ksiądz prałat Józef Kwiatkowski w przygotowaniu do obchodów milenium, wyremontował kościół miechowski z posiadanych przez siebie niewielkich środków. Uporządkowane zostało wówczas między innymi otoczenie kościoła, dokonano bieżących remontów w budynkach kościelnych, uzupełniono część wyposażenia kościoła.

Największe starania względem przywrócenia świetności miechowskiemu Domu Bożemu dokonał proboszcz ks. infułat Stanisław Wesołowski (1972-1994). Za jego czasów dokonano wymiany więźby dachowej na części kościoła oraz pokrycia dachu, które wykonano z blachy miedzianej. Wymieniono również konstrukcję dachową i pokrycie wieży kościelnej, a przy tej okazji zawieszając nowo zakupione dzwony. W kościele natomiast zainstalowano centralne ogrzewanie.

Uwagi wymagało zabytkowe wyposażenie świątyni, którego konserwacji podjęto się w  1999 r. Zdecydowano się na ukazanie w pełnym wymiarze wystroju wnętrza świątyni z przełomu XVIII i XIX w. Wysiłki konserwatorów objęły swym zakresem wszystkie elementy wyposażenia kościoła. Prace te prowadzone były w 2001 r. przez Aleksandra Piotrowskiego i Edwarda Kosakowskiego, czyli krakowski zakład AC Konserwacja Zabytków. Dzięki tym zabiegom wnętrze świątyni wróciło swym wyglądem do stanu sprzed 1802 r.

Dzieło odnowy kontynuował niedawno zmarły ks. prałat Jerzy Gredka. Postanowił wynieść świątynię miechowską do rangi bazyliki. W odpowiedzi na wystosowaną pisemną prośbę papież Jan Paweł II w dniu 10 kwietnia 1996 roku wydał breve wynoszące miechowski kościół do godności Bazyliki Mniejszej. Zostało ono uroczyście ogłoszone w Miechowie przez prymasa Polski, kardynała Józefa Glempa w dniu 3 listopada 1996 roku. Jego treść brzmi następująco:

NA WIECZNĄ RZECZY PAMIĄTKĘ

Wśród starożytnych i sławnych świątyń Polski, naszej umiłowanej Ojczyzny, szczególnym pięknem odznacza się kościół parafialny Grobu Bożego Świętego w mieście Miechowie, na terenie diecezji Kieleckiej. Świątynia ta, mająca bogatą historię, ozdobiona znakomitymi dziełami sztuki i wyposażona w relikwie, jest także znanym sanktuarium. Przybywali do niego kiedyś, zwłaszcza w wiekach średnich, polscy rycerze, i w naszych czasach pielgrzymują do niego pobożni wierni, aby uczcić znaną figurę Chrystusa Ukrzyżowanego oraz modlić się w pięknej kaplicy zbudowanej w takim samym kształcie jak Jerozolimski Grób Odkupiciela.

    Pisał do Nas o tym Czcigodny Brat Kazimierz Ryczan, Biskup Kielecki, w listach z dnia 22 października 1994 roku i z dnia 14 lutego tego roku, prosząc także w imieniu duchowieństwa i wiernych, abyśmy zaszczycili tę świątynię tytułem i godnością Bazyliki Mniejszej. My, Następca świętego Piotra, jeszcze wtedy, gdy pełniliśmy posługiwanie Arcybiskupa Metropolity Krakowskiego, wielekroć modliliśmy się we wspomnianej świątyni. Dlatego też z całą życzliwością uznajemy za słuszne, aby zadośćuczynić gorącej prośbie Kieleckiego Pasterza. Potwierdzając w pełni to, co w tej sprawie postanowiła na mocy udzielonych przez Nas uprawnień Kongregacja Kultu Bożego i Dyscypliny Sakramentów, najwyższą Apostolską władzą i mocą tego Pisma, wynosimy na zawsze ten kościół do godności Bazyliki Mniejszej oraz przyznajemy mu wszystkie prawa i liturgiczne przywileje, jakie przysługują świątyniom ozdobionym tym tytułem, z zachowaniem przepisów obowiązujących na mocy dekretu "O tytule Bazyliki Mniejszej" wydanego dnia 9 listopada roku 1989. Niech się to przyczyni do szczęścia i pomyślności rozwijającej się i bardzo Nam drogiej wspólnoty parafialnej, przy której aż do roku 1819 istniała siedziba Generalnego Przełożonego Kanoników Regularnych Stróżów Świętego Grobu Jerozolimskiego. Niech ta wspólnota codziennie sprawuje pamiątkę Męki Chrystusa, który przez swój Święty Krzyż świat odkupić raczył. Pragniemy, aby ten List, opatrzony pieczęcią pierścienia Rybaka, posiadał teraz i w przyszłości swoją powagę bez względu na jakiekolwiek przeciwne rozporządzenia. Dan w Rzymie, w Stolicy świętego Piotra, dnia 10 kwietnia roku 1996 w osiemnastym roku Naszego Pontyfikatu.

Joannes Paulus II PP

     Kolejnym krokiem ku podniesieniu rangi kościoła było erygowanie przy Bazylice Mniejszej  w Miechowie Kapituły Kolegiackiej, co stało się mocą decyzji biskupa kieleckiego Kazimierza Ryczana. W odnośnym dekrecie biskupim czytam co następuje:

    Prastara świątynia Grobu Bożego w Miechowie swymi początkami sięga roku 1163. Znana jest w Europie jako Sanktuarium Bożego Grobu. Tu bowiem pobożny rycerz Jaksa złożył przywiezioną z Jerozolimy ziemię świętą. Zbudował świątynię i sprowadził zakonników zwanych Bożogrobcami. Do tego Sanktuarium przez wieki pielgrzymowali władcy i uczeni, aby oddać cześć Męce, Śmierci i chwalebnemu Zmartwychwstaniu Jezusa Chrystusa. Ojciec Święty Jan Paweł II, Pielgrzym do Bożego Grobu w Miechowie, w celu podkreślenia znaczenia tego Sanktuarium dla życia religijnego w Polsce i w Kościele Kieleckim oraz większego ożywienia kultu Męki i Śmierci naszego Zbawiciela, w 1996 roku zdobił świątynię Grobu Bożego w Miechowie tytułem Bazyliki Mniejszej dla ożywienia kultu Grobu Bożego przez bardziej uroczyste sprawowanie tu obrzędów liturgicznych, zgodnie z przepisami kan. 503-510 KPK, niniejszym ustanawiam: Kapitułę Kolegiacką przy Bazylice Mniejszej w Miechowie, która tym samym otrzymuje również tytuł Kolegiaty Miechowskiej. Miechowska Kapituła Kolegiacka kierować się będzie przepisami prawa powszechnego i partykularnego oraz Statutami zatwierdzonymi przez Pasterza Kościoła Kieleckiego. Polecając Bogu w modlitwie Miechowską Kapitułę Kolegiacką, wszystkim Kanonikom tej Kapituły z serca udzielam pasterskiego błogosławieństwa.

Kazimierz Ryczan, biskup kielecki

Błogosławieństwo ze strony pasterza biskupa kieleckiego koresponduje z wielowiekową miechowską tradycją przypominania wiernym największej tajemnicy zbawienia, to jest Zmartwychwstanie naszego Zbawiciela Jezusa Chrystusa. Dzięki Opatrzności Bożej nieprzerwanie, od wczesnego średniowiecza po dzień dzisiejszy, głoszona jest wiernym Ewangelia. Przypomina o tym arcydzieło artystów polskich z drugiej połowy XVIII w., to jest rokokowo-klasycystyczny wystrój wnętrza świątyni. W ołtarzu głównym umieszczono scenę Zmartwychwstania, obramowany głazami grób w otoczeniu spiętrzonych chmur, z postacią Jezusa wśród puttów i rzymskich żołnierzy.

Zachowane budynki klasztorne, kościół oraz tzw. zamek generała zakonu bożogrobców miechowskich (obecnie siedziba Muzeum) pieczołowicie są odbudowywane i konserwowane pod czułą opieką Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Krakowie, Urzędu Marszałkowskiego oraz władz miasta Miechowa. W chwili obecnej trwają starania ze strony parafii jak i władz lokalnych o nadanie ruchowi pątniczemu do Sanktuarium Grobu Świętego w Miechowie jak największego znaczenia.

Kościół jest siedzibą parafii obejmującej na terenie miasta kościół parafialny pw. Grobu Bożego oraz kaplicę przy Szpitalu św. Anny w Miechowie. Natomiast dekanat miechowski patronuje kościołom parafialnym: w Antolce, pw. Niepokalanego Serca Najświętszej Marii Panny; w Charsznicy, pw. Matki Bożej Różańcowej; w Chodowie, pw. św. Jana Chrzciciela; w Gołczy, pw. Wniebowzięcia  Najświętszej Marii Panny; w Kalinie  Wielkiej, pw. Imienia Najświętszej Marii Panny; w Miechowie, pw. Grobu Bożego; w Nasiechowicach, pw. św. Wita, Modesta i Krescencji męczenników; w Przesławicach, pw. Najświętszej Marii Panny Matki Kościoła; w Pstroszycach, pw. św. Jadwigi Królowej; w Racławicach, pw. św. Piotra i Pawła apostołów  i w  Sławicach, pw. św. Wojciecha błogosławionego męczennika.