Order Bożogrobców albo „Order Miechowski”

Jest ono jednym z najstarszych odznaczeń kościelnych w Polsce. Było ono nadawane przez generała Zakonu Kanoników Regularnych Stróżów Grobu Chrystusowego w Miechowie. Na jego temat ta pisał Kazimierz Stronczyński w 1844 roku:

„Zgromadzenie XX. Stróżów Grobu Chrystusowego zwanych późniéj Miechowitami, Bożogrobcami albo po prostu Krzyżakami, nosiło ubiór krojem innych Kanoników regularnych ale zupełnie czarny – na płaszczykach wyryty mieli po lewéj stronie czerwony podwójny krzyż, i podobnyż krzyż złoty na złotym łańcuchu na szyi zawieszony. Przeor, a raczéj Generał tego zgromadzenia (Praepositus Generalia” w Miechowie mieszkający miał przywiléj mianowania członków świeckich stróżami Chrystusowego grobu, którzy podobny znak podwójnego krzyża albo wyszyty na sukni albo na wstążce w kolorach czarnym i czerwonym zawieszony, nosić byli powinni. Znaki te nazywano orderami Miechowskiemi a zbytnia w ich otrzymaniu łatwość sprawiła, że noszenie ich /: wyjąwszy przypadki religijnych uroczystości :/ za śmieszność uważano”.

04 03z 004

Powstał jako godło Bractwa religijnego z oznaki religijnej noszonej od II połowy XII wieku przez braci Zakonu Kanoników Regularnych Stróżów Grobu Chrystusowego, którzy posiadali swój kościół i klasztor w Miechowie. Został wprowadzony oficjalnie w 1789 roku i nadawany był osobom znanym z pobożności lub zasłużonym dla tutejszego kościoła, zarówno duchownym, jak i świeckim.

Wbrew zapisanej XIX wiecznej przez Komisję Kazimierza Stronczyńskiego opinii był on nadawany rzadko. Razem wydano 75 patentów potwierdzających nadanie Orderu Bożogrobców albo „Orderu Miechowskiego”. Otrzymywało go m.in. około 35 oficerów wojska polskiego w okresie Księstwa Warszawskiego, a potem Królestwa Kongresowego (w tym gen. Jan Henryk Dąbrowski!). Odznaczenie to, noszone na mundurze trzech polskich pułków piechoty oraz pięciu pułków jazdy podczas kampanii hiszpańskiej (w l. 1808-1812) miał być powodem ocalenia kilku schwytanych polskich oficerów od śmierci z rąk ultrakatolickich oddziałów partyzanckich.

To właśnie religijny charakter odznaczenia spowodował, że Józef Poniatowski, ówczesny minister wojny czasów Księstwa Warszawskiego wydał zakaz noszenia go na mundurze wojskowym. Gdy w 1919 r. podjęto decyzje likwidacji Zakonu Bożogrobców w Polsce, władze państwowe podjęły się działań, które miały ośmieszyć działania ówczesnego Tomasza Nowińskiego generała zakonu za wydanie zbyt wielkiej ilość dokumentów na nadanie Orderu Miechowskiego.

Początkowo członkowie zgromadzenia nosili przyszyty na lewym boku płaszcza podwójny krzyż czerwony bożogrobców obwiedziony złotym sznurkiem. Dopiero w 2 połowie XVIII w, zaczęto nosić emaliowany krzyż metalowy, zawieszony na szyi na czarno-czerwonej albo czarno-fioletowej wstążce.
Następnie formę „krzyża bożogrobców” zmieniono na sześcioramienną gwiazdę emaliowaną na pomarańczowo. Na awersie na białym tle umieszczono litery C(ruz) J(erosolimitana), (czyli: Krzyż Jerozolimski) zaś na rewersie godło Bożogrobców (czyli podwójny czerwony krzyż na czarnym tle). Po kolejnej zmianie dokonano „wcięć” w górnych płaszczyznach gwiazdy i dodano koronę królewską.
Na awersie był on utrzymany w kolorze pomarańczowym, tarcza w białym, zaś litery miały kolor złoty.
Strona odwrotna była gładka, złocona, a krzyż Bożogrobców wpisany w tarczę został umieszczony na emalii czarnej. W ostatniej swoje formie był zawieszany na czarnej wstążce z karmazynowym brzeżkiem. Patent, czyli pisemne potwierdzenie patent wykonane było ręcznie na papierze czerpanym, duchowni otrzymywali go w języku łacińskim, świecy w języku polskim.

Decyzją Sekretariatu Stanu w Petersburgu z 04 081825 r. zezwolono zakonowi bożogrobców w Miechowie na korzystanie z prawa nadawania orderu tylko do śmierci ostatniego generała zakonu, co nastąpiło 04 01 1830 r.

*****

Obrzędy inwestytury duchownych.

Kawalerów i Dam